गुणवत्तापूर्ण शिक्षणासाठी कठोर निर्णयांची गरज : विद्यार्थी आणि पालकांनी जागरूक होण्याची वेळ प्रा. डॉ. नितेशकुमार घुंगरवार

शिक्षण हे केवळ पदवी मिळविण्याचे साधन नसून व्यक्ती, समाज आणि राष्ट्र घडविण्याची प्रक्रिया आहे. त्यामुळे शिक्षणाच्या गुणवत्तेशी कोणतीही तडजोड स्वीकारता येणार नाही. अलीकडे स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाने काही महाविद्यालयांमधील बी.एस्सी. प्रथम वर्ष प्रवेश प्रक्रियेला स्थगिती देण्याचा घेतलेला निर्णय हा याच भूमिकेचा प्रत्यय देणारा आहे.

काही वर्षांपासून उच्च शिक्षण क्षेत्रात एक चिंताजनक प्रवृत्ती दिसून येत आहे. अनेक ठिकाणी शिक्षण हा ज्ञानदानाचा नव्हे तर व्यवसायाचा विषय बनत चालला आहे. काही महाविद्यालये विद्यार्थ्यांकडून शुल्क घेण्यात पुढे असतात; मात्र गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, आवश्यक प्रयोगशाळा, पात्र प्राध्यापक, ग्रंथालय सुविधा, कौशल्यविकास कार्यक्रम आणि शैक्षणिक वातावरण निर्माण करण्यात मागे पडतात. काही ठिकाणी विद्यार्थ्यांना नियमित अध्यापन न देता केवळ परीक्षेच्या काळात संपर्क साधला जातो. याहून गंभीर बाब म्हणजे काही संस्थांमध्ये परीक्षेतील गैरप्रकारांना अप्रत्यक्ष प्रोत्साहन दिले जात असल्याच्या तक्रारीही वेळोवेळी समोर येतात.

अशा प्रकारच्या संस्था विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी खेळत असतात. विद्यार्थी पदवीधर होतो; परंतु त्याच्याकडे ज्ञान, कौशल्य आणि रोजगारक्षमतेचा अभाव राहतो. परिणामी विद्यार्थी, पालक आणि समाज यांचे आर्थिक व मानसिक नुकसान होते.

याच पार्श्वभूमीवर स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाने केलेली तपासणी आणि त्यानंतर घेतलेला निर्णय अत्यंत धाडसी, दूरदृष्टीचा आणि विद्यार्थीहिताचा आहे. विद्यापीठाने स्पष्ट संदेश दिला आहे की, केवळ प्रवेशसंख्या वाढविणे हा शिक्षणाचा उद्देश नसून विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण उपलब्ध करून देणे ही प्रत्येक संस्थेची जबाबदारी आहे.

आज विद्यार्थी आणि पालकांनीही जागरूक होण्याची गरज आहे. प्रवेश घेण्यापूर्वी संबंधित महाविद्यालयाची मान्यता, प्राध्यापकांची उपलब्धता, प्रयोगशाळा, ग्रंथालय, शैक्षणिक निकाल, प्लेसमेंट आणि कौशल्यविकास उपक्रम यांची माहिती घेणे आवश्यक आहे. फक्त आकर्षक जाहिराती किंवा कमी शुल्क पाहून प्रवेश घेणे भविष्यात महागात पडू शकते.

गुणवत्तापूर्ण शिक्षणासाठी कठोर निर्णय घेणाऱ्या संस्थांचे समाजाने स्वागत केले पाहिजे. शिक्षणातील गुणवत्ता, पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व टिकवून ठेवण्यासाठी विद्यापीठे, महाविद्यालये, शिक्षक, विद्यार्थी आणि पालक या सर्वांनी एकत्रितपणे प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.

या संदर्भात **स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाचे मा. कुलगुरू डॉ. मनोहर चासकर सर, कुलसचिव डॉ. डी. डी. पवार सर तसेच संपूर्ण विद्यापीठ प्रशासनाचे मनःपूर्वक अभिनंदन करावे लागेल.** गुणवत्तापूर्ण शिक्षणासाठी त्यांनी घेतलेली भूमिका इतर विद्यापीठांसाठीही प्रेरणादायी ठरेल.

आज गरज आहे ती पदवीधारकांची संख्या वाढविण्याची नाही, तर सक्षम, कुशल, विचारशील आणि जबाबदार नागरिक घडविण्याची. आणि त्यासाठी गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाचा आग्रह धरणे ही काळाची गरज आहे.